Foto
Vraag een leerkracht of hij vakinhoudelijk en vakdidactisch competent is en hij zegt ja. Wanneer de leerkracht nog wat jonger is, is hij of zij waarschijnlijk competentiegericht opgeleid en met deze termen overspoeld.  Het zijn
belangrijke eigenschappen die een leerkracht moet bezitten. Maar is deze leerkracht daarmee ook een leerkracht van nu? Kan hij de leerlingen opleiden en hen de vaardigheden van de 21e eeuw bijbrengen?

In onze maatschappij zijn is ICT en de bijbehorende toepassingen een steeds grotere rol gaan spelen. Toch is dit niet altijd even goed terug te zien in het onderwijs. Uit onderzoek van Voogt (2010) komen de volgende oorzaken naar voren:
- ICT-toepassingen sluiten niet aan bij het bestaande curriculum;
- De school ondersteunt het werken met ICT onvoldoende;
- De organisatie van het onderwijs leent zich er onvoldoende voor.
Wanneer er wel wordt gekozen voor ICT in het onderwijs, komt het soms voor dat ICT wordt ingezet als doel. ICT op zichzelf kan nooit een doel zijn, wel kan het volgens Voogt (2010) het onderwijs aantrekkelijker en effectiever maken, mits het in de juiste conditie aanwezig is.

Wat is TPACK?
TPACK is geïnspireerd op het model van Shulman (1986). Hij gaat uit van het idee dat een goede leerkracht het besef heeft van de ingewikkelde relatie tussen de vakinhoud en de vakdidactiek (Pedagogical Content Knowledge). De beste man heeft dit model echter 30 jaar geleden ontwikkeld, waardoor Koehler en Mishra in 2008 besloten hier een extra aspect aan toe te voegen: technologische kennis. Hierbij gaat het om meer dan ICT alleen, het omvat alle kennis van media.

Het TPACK-model gaat uit van de deskundigheid van een leraar: het vermogen om kennis en vaardigheden van een vak op aantrekkelijke en begrijpelijke wijze te vorm te kunnen geven met behulp van ICT.  Voogt (2010) voegt daaraan toe: ‘Het houdt in dat de leerkracht moet weten waardoor bepaalde leerinhouden moeilijk of gemakkelijk te leren zijn en hoe ICT-toepassingen de leerlingen kunnen helpen om problemen tijdens het leerproces te overwinnen. Succesvol lesgeven met behulp van ICT betekent dat de leerkracht continu een balans zoekt tussen de kennisdomeinen van het TPACK-model.’
 Alayyar (2011) zet een kanttekening bij de traditionele benaderingen om ICT te leren gebruiken in het onderwijs. ‘Het maakt van leraren consumenten van de kennis over ICT-hulpmiddelen, met de hoop dat zij in staat zullen zijn om deze algemene kennis toe te passen bij het oplossen van de problemen in hun klaslokalen.’Wanneer er wordt gewerkt volgens de aanpak van het TPACK-model, werpt het leerproces veel meer vruchten af. Het leren door middel van deze
aanpak is gebaseerd op onder andere het constructivisme en probleemoplossend vermogen. Construeren en beschikken over probleemoplossend vermogen zijn vaardigheden die we in de 21e
eeuw van onze leerlingen verwachten. ‘De leerling en zijn leerproces staan centraal, er wordt interdisciplinair gewerkt en de activiteiten zijn betekenisvol omdat ze zijn gerelateerd aan wat er op dit moment in de wereld gebeurt.’

Hoe passen we dit toe?
Niess e.a. (2009) presenteerden een ontwikkelingsmodel dat zij toepassen in de lerarenopleiding. Het bestaat uit vijf stappen:
1. Herkennen en erkennen: leraren herkennen dat ICT een bijdrage kan leveren aan het onderwijs en weten hoe ze ICT kunnen gebruiken. Ze integreren het nog niet.
2. Accepteren of overtuigd worden: leraren ontwikkeling een standpunt (positief of negatief) over leren met ICT.
3. Aanpassen en beslissen: leraren zijn betrokken bij activiteiten die leiden tot een keuze om ICT wel of niet te gaan gebruiken in het onderwijs.
4. Onderzoeken en implementeren: leraren proberen actief om ICT in het onderwijs te integreren.
5. Bevestiging en uitbreiding: leraren evalueren de resultaten van eigen beslissingen op het gebied van ICT-integratie.
Foto
Eigen ontwerp
Op 27 februari 2013 brachten we een bezoek aan Kennisnet in Zoetermeer. We werden bedolven onder allerlei nieuwe snufjes en apparaten waar we alleen nog maar van gehoord hadden en waarvan ik zelfs nog overtuigd was dat het niet bestond: een 3D-printer, een webcam die een prentenboek tot leven brengt en een zeehondje die reageert op jouw aanrakingen.

We speelden het TPACK-spel waarbij we in groepjes van drie studenten aan de slag gingen met de drie componenten. We kregen de woorden instructie, fotostrip en reflecteren. Samen met Michael van Ingen en Kathelijn van der Doelen heb ik een les ontworpen waarbij we goed hebben nagedacht over de ICT-toepassing in het onderwijs. 
Doordat je de drie tastbare elementen kreeg en deze op papier ging verwerken in het TPACK-model, werd ik me ervan bewust wat deze afzonderlijke elementen inhouden en hoe belangrijk de overlap hiertussen is.

We waren echter tijdens het brainstormen zo enthousiast over alle ICT-toepassingen dat we ze in de hele les door verwerkt hadden (van instructie tot aan feedback geven). Ik heb de les nog eens herschreven en er nu voor gekozen om de focus te leggen op het fotograferen met een digitale fotocamera. Daarnaast zijn de kinderen vrij om bij de verwerken en presentatie ICT in te zetten om hun product naar eigen idee vorm te kunnen geven. 

Bronnen:
1) Voogt, J., Fisser, P., Tondeur, J. (2010) Wat weten we over…. TPACK? Een literatuurstudie naar Technological Pedagogical Content Knowledge.  In opdracht van Kennisnet. 
2) Voogt, J., Fisser, P., Tondeur, J. (2010) Maak kennis met TPACK. Purmerend: Gravo Offset. In opdracht van Kennisnet.
3) Alayyar, G. (2011). Developing pre-service teacher competencies for ICT integration through design teams. Enschede: Ipskamps Drukkers B.V. Binnengehaald op 28 februari 2013 van http://dx.doi.org/10.3990/1.9789036532341
4) Niess, M. L., Ronau, R. N., Shafer, K. G., Driskell, S. O., Harper, S. R., Johnston, C., Browning, C., Özgün-Koca, S.
A. & Kersaint, G. (2009). Mathematics teacher TPACK standards and development model. Contemporary Issues in Technology and Teacher Education, 9(1), 4-24.
5) Shulman, L. S. (1986). Those who understand: Knowledge growth in teaching. Educational Researcher,15(2), 4-14.
6) Koehler, M.& Mishra, P. (2008). Introducing TPCK. In AACTE Committee on Innovation and Technology(Red.). Handbook
of technological pedagogical contentknowledge (TPCK) for educators
(pp. 3-29). New York: Routledge

 


Comments




Leave a Reply